Waldorf Window
Transparencies
| Tranh Waldorf trong suốt dán cửa sổ |
Embedded Files
Nguồn gốc:
Tranh Xuyên Sáng có tên tiếng Anh là 'Waldorf Window Transparencies' hoặc 'Fall Window Art Transparencies' - xuất hiện trong phong trào giáo dục Anthroposophy tại Châu Âu cách đây 100 năm.
Theo như mình có thể tìm hiểu, chúng không đến như một môn nghệ thuật độc lập mà xuất hiện trong những giờ thủ công của trẻ. Không rõ ai là người đầu tiên tạo ra những bức tranh ấy và vào khoảng thời gian nào, nhưng dường như chúng có mối liên hệ sâu sắc với nền văn hoá dân gian của Châu Âu - nơi mà một số dân tộc đã đưa nghệ thuật cắt dán giấy trở thành phong tục cho các dịp lễ hội.
Chất liệu đầu tiên được sử dụng để tạo ra các bức tranh là giấy dán diều - một loại giấy mỏng, có độ trong suốt và vẽ được màu nước - thứ mà ngày nay mình rất khó kiếm được . Loại giấy này cũng được dùng để gấp những ngôi sao trang trí cửa sổ, thường được gọi là Waldorf Window Star. Cả hai đều có cùng một nguyên lý tạo nên đường nét bằng cách chồng các lớp giấy màu lên nhau. Chỉ khác biệt là ở những ngôi sao dán cửa sổ, sự chồng lớp được tạo ra bởi những nếp gấp, còn với tranh xuyên sáng thì là những vết cắt (dẫu vậy bạn vẫn có thể ứng dụng các nếp gấp của những ngôi sao để tạo hình cho tranh nhé).
Một trong những ngôi sao dán cửa sổ đầu tiên mình gấp năm 2023.
Sau khi đã hiểu nguyên lý chồng lớp thì bạn có thể tạo ra vô tận các hình dạng.
Các dung cụ cần có:
Giấy màu trong suốt
Kéo hoặc dao rọc giấy
Keo dán giấy
Bút chì và giấy vẽ nếu bạn cần phác hoạ trước bức tranh
Khung kính hai mặt để đựng tranh nếu không muốn dán lên cửa sổ
Mình thường chỉ dùng một chiếc dao nhỏ cho viêc cắt giấy.
Bức tranh đầu tiên mình'thử nghiệm'.
Thực ra nguyên liệu chính để làm tranh - các tờ giấy màu trong suốt - chính là thứ khiến mình lăn tăn và đã gần như dừng việc làm tranh xuyên sáng mấy năm nay. Bởi như mình đã viết ở trên, mình không thể tìm được những tờ giấy dán diều trong suốt nữa. Giấy để dùng làm tranh xuyên sáng và gấp sao giờ đây có thành phần chính là nhựa. Và mỗi lần làm xong một mẻ tranh hay kết thúc một buổi workshop, mình thu được quá trời các mẩu nhựa li ti và những mảnh giấy thừa.
Bạn có thể thay thế bằng giấy gói hoa trong suốt - chúng thường có màu rất đẹp nhưng không bền, và tất nhiên cũng được làm từ nhựa. Mình cũng tìm được một loại giấy lụa gói hoa nhưng khi lên tranh sẽ không được trong trẻo và vẫn cần kết hợp thêm với những tờ giấy trên để ra được cảm giác trong suốt và tinh khiết vốn có của dòng tranh này.
Cho đến giờ mình vẫn đang tìm kiếm xem có một loại nguyên liệu thân thiện với môi trường hơ. Đó là lý do tại sao những năm gần đây, bạn sẽ hầu như không thấy mình đăng bất kỳ tác phẩm tranh xuyên sáng nào nữa 🙂.
Mình sẽ rất biết ơn nếu ai đó chỉ cho mình loại giấy mà bản thân vẫn đang kiếm tìm.
Một bức tranh mà mình đã kết hợp hai loại giấy lụa gói hoa và 'giấy nhựa' lại với nhau:
Đặc tính:
Những bức tranh xuyên sáng có một đặc trưng khá thú vị, đó là các đường nét của tranh chỉ có thể hiện ra nếu có một nguồn sáng chiếu tới từ phía sau. Khi đó, bức tranh sẽ trở nên trong suốt và đôi khi như phát sáng.
Đó là lý do vì sao khi một người bạn lần đầu nhìn thấy các bức tranh của mình đã gọi nó là 'Tranh Ánh Sáng', nhưng sau này mình đã đổi lại thành 'Tranh Xuyên Sáng' để đúng với tính chất và tên gọi gốc của tranh hơn.
Mình cũng hay 'dặn dò' những người bạn của mình rằng nếu có tặng tranh ai thì hãy canh giờ để họ bóc giấy gói quà vào buổi sáng hoặc trước ánh đèn điện, bởi nếu không họ sẽ thật sự rất thất vọng với món quà mà lẽ ra nên là một phép màu nho nhỏ.
Tranh khi không có nguồn sáng phía sau
Và khi được chiếu sáng.
Về cách làm:
Việc đầu tiên và có thể là duy nhất để thực hiện được dòng tranh này là bạn cần hiểu về sự chồng lớp của các tờ giấy màu.
Mọi người thường nhầm tranh xuyên sáng với tranh màu nước do chúng có nhiều sự tương đồng về độ trong suốt. Và mình cũng rất nhớ biểu cảm ngơ ngác của những người bạn khi lần đầu biết rằng đây là môn thủ công chứ không phải hội hoạ.
Dẫu vậy, trải nghiệm vẽ màu nước vẫn là một lợi thế lớn cho việc làm tranh bởi nguyên tắc chồng các lớp màu của chúng gần như tương tự nhau. Thực ra ở những bức tranh đầu tiên, mình đã hoàn toàn tư duy theo cách vẽ màu nước và đặc biệt là Veil Painting (hình thức hội hoạ được đẩy ra từ Anthroposophy).
Và chỉ cần có vậy là bạn có thể hoàn toàn tự đoán ra cách làm. Thực ra mình đã rất ngơ ngác khi lần đầu được ngỏ lời tổ chức workshop làm tranh. Mình vẫn nhớ bản thân đã đáp rằng:
"Ơ cái này dễ lắm, sao phải dạy?"
Và bạn mình bảo chắc nịch:
"Không, người ta cần được hướng dẫn thì mới làm được."
Cho đến nay mình cũng không nhớ bản thân đã đứng bao nhiêu workshop làm tranh xuyên sáng nữa, không phải vì mình tổ chức nhiều đâu, mà do đây vẫn là những buổi gặp gỡ được xếp sau các giờ màu nước và vẽ phấn - những khoá chia sẻ mà bản thân mình thường tập trung và tốn sức nhất. Mình cũng vẫn giữ nguyên quan điểm từ đầu rằng:
"Cái này dễ thật mà, mọi người cứ tự mò một chút là ra liền."
Với những người mới, mình thường gợi ý họ có thể vẽ trước bức tranh của bản thân ra một tờ giấy trắng, rồi đặt các tờ giấy màu trong suốt lên để cắt theo những nét vẽ đang có sẵn. Và mình vẫn cần nhắc lại, hãy ráng vẽ màu nước thêm để có thể hình dung ra thứ tự các lớp màu chồng lên nhau sẽ trông như thế nào nha. Việc hiểu rõ lúc nào cũng khiến mọi thứ được trở nên suôn sẻ và dễ dàng hơn.
Mình cũng có một vài lưu ý với việc cắt dán để tranh trông 'gọn gàng' và 'mượt' hơn nhé:
Hãy dùng dao và kéo sắc để những đường cắt được êm và không để lại vết sần sật.
Giữ sạch các tờ giấy và không để lại vệt chì trên những mẩu giấy làm tranh, bởi bất kỳ vết bẩn hay vết gấp nào bạn để lại trên những tờ giấy ấy đều sẽ hiện ra dưới ánh sáng.
Chọn loại keo khô, tránh dùng keo nước để dán vì sẽ làm nhăn giấy. Việc dán keo cũng cần lưu ý là 'dán điểm' thôi, đừng bôi hết cả tờ giấy màu nha. Mình thường dán rất ít ở các vị trí mà khi cho vào khung, dấu vết của keo sẽ được che đi mất. Nếu bạn dùng khung kính hai mặt như mình thì đừng quá lo việc tranh bị lỏng, do khung kính sẽ giúp ép chặt các lớp giấy vào nhau thêm lần nữa (do đó hãy ráng mua loại khung thật tốt, vì mình đã từng dùng khung lỏng và bị rớt một vài chi tiết nhỏ).
Hãy giữ gìn trí tưởng tượng và sự ấm áp nội tâm, đó luôn là suối nguồn cho những sáng tác của bạn.
Và đó là những gì mình có thể ghi chép giờ đây về dòng tranh này, mình hiểu rằng nó không đủ chi tiết cho những ai muốn bắt đầu làm tranh, nhưng mình hy vọng bạn có thể bù đắp cho những thiếu sót ở đây bằng lòng can đảm và sự tò mò thơ trẻ của riêng bạn. Mình cũng đã bắt đầu mà không có bất kỳ sự hướng dẫn nào, nên mình cũng chỉ có thể chia sẻ với bạn một vài kinh nghiệm mà mình dần đang hoàn thiện.
Trong những workshop mình từng hướng dẫn, có những ngày quá đông và mình cũng không tìm được cách chia sẻ phù hợp, nên cảm thấy rất ngổn ngang và ngại ngùng. Nhưng mình nhận ra đó lại là những dịp mà mình được nhiều bất ngờ nhất với tác phẩm của những người tham dự. Có lẽ chính sự khó khăn và loay hoay đã khiến họ nghĩ ra những cách làm thú vị nhất (cho dù mình sẽ không bao biện cho những thiếu sót của bản thân). Mĩnh đã học được nhiều từ chính những 'tác phẩm đầu tay' ấy.
Tranh của học viên tham dự workshop
Vậy nên mình vẫn tin rằng trong ai cũng có điều bí mật - thứ mà trước khi được mang ra thế giới thì sẽ vẫn ngủ im nơi trái tim bạn. Nên bạn có thể coi hình thức thủ công này như một sự thực hành để khám phá bản thân cách nhẹ nhàng. Cho dù mình chưa ưng thuận các nguyên liệu làm tranh, nhưng mình cũng đã chứng kiến rất nhiều lần mà niềm vui và sự vỡ oà được hé mở từ những người lần đầu tạo lên các tác phẩm nho nhỏ ấy.
Hơn cả sự hoàn hảo, mình mong bạn tìm được đôi điều sống động với dòng tranh này (và bạn biết rồi đấy, hãy có chút nâng niu mọi thứ để những mẩu nhựa không bị dùng vô nghĩa nhé).
Cuối cùng, cảm ơn tất cả những ai mình đã có dịp gặp gỡ trong các buổi chia sẻ thường được diễn ra vào cuối năm.
Mình đã luôn cảm thấy sự dịu dàng trong những cuộc hẹn ấy. 🍁
Tranh của học viên tham dự workshop
Page updated
Google Sites
Report abuse